Người Đàn Ông Bất Ổn

“Được thông qua rồi sao?” Tôi kinh ngạc nhìn anh.

“Đúng. Lần thứ tư. Sau khi bố em rời đi, trưởng phòng quản giáo mới lên đã giúp ông nộp đơn. Tiếc là… chỉ ba tháng sau khi được thông qua, ông đã đi mất rồi.”

“Không kịp đợi ngày ra ngoài?”

“Còn thiếu hai năm.”

Anh đặt bức ảnh cạnh gối.

Ngày thứ ba. Chẳng có chuyện gì xảy ra.

Ngày thứ tư. Ngày thứ năm.

Trưa ngày thứ sáu, Hà Hiểu Đường gọi điện tới.

“Chiếc Lavida màu xám rời đi rồi.”

“Lúc nào?”

“Sáu giờ sáng nay. Lái đi là lên thẳng đường cao tốc.”

“Đi đâu?”

“Hướng về phía thủ phủ của tỉnh.”

Tôi cúp máy, nhìn sang Thẩm Ngật. Anh đang đọc tin tức trên máy tính. Sắc mặt anh đã thay đổi.

“Từ Mạn Vân bị cách chức rồi.”

Anh xoay màn hình về phía tôi.

Thông báo trên trang web chính thức của sở: Qua quá trình nghiên cứu, quyết định cách chức Trưởng phòng 3 đối với đồng chí Từ Mạn Vân, yêu cầu phối hợp với Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật tỉnh điều tra làm rõ.

Ngày ban hành: Hôm nay.

“Cách chức chưa phải là đã bị bắt giam điều tra.” Tôi nói.

“Cách chức chỉ là bước đầu.” Thẩm Ngật gấp máy tính lại. “Ủy ban phải đóng băng quyền hạn của bà ta trước, rồi từng bước thu thập chứng cứ. Bây giờ bà ta không chạy thoát được nữa rồi.”

“Sao anh biết bà ta không trốn được?”

“Vì hộ chiếu của bà ta ngày hôm qua đã bị giữ lại rồi. Chị Phạm báo cho anh biết.”

Anh ngả lưng ra ghế, thở phào một hơi thật dài.

Đây là lần đầu tiên kể từ khi tôi quen anh, kể cả suốt ba tháng anh đóng giả Lục Thời Diễn, tôi mới thấy anh có vẻ buông lỏng như thế.

“Thẩm Ngật.”

“Sao em?”

“Đã kết thúc rồi sao?”

“Vẫn chưa. Nhưng phần gian nan nhất đã vượt qua rồi.”

“Vậy… trước đó anh bảo có chuyện muốn nói với em.”

Anh nhìn tôi.

“Em chắc chắn là muốn nghe bây giờ chứ?”

“Bây giờ.”

Anh đứng dậy, đi đến bên cửa sổ. Quay lưng lại phía tôi.

“Ba tháng trước ở công ty khởi nghiệp đó anh đã gặp em. Em đến để bàn dự án kết nối cộng đồng cho phường.”

“Em mặc một chiếc áo sơ mi trắng hơi nhăn, cà vạt thắt lệch. Em nói với cô bé lễ tân rằng: ‘Ngại quá, tôi mới đến lần đầu không rành đường, đi lòng vòng dưới lầu ba vòng rồi mới lên được đây’.”

“Rồi em cười.”

“Lúc em cười… không giống mẹ anh chút nào.”

Tôi ngớ người.

“Mẹ anh?”

“Mẹ anh trước khi đánh bố anh cũng hay cười. Nhưng kiểu cười đó khác lắm. Còn nụ cười của em…”

Anh ngừng lại một chút.

“Rất an toàn.”

“Đáng lẽ em chỉ là một mắt xích trung gian trong kế hoạch của anh. Thông qua em để tiếp cận bố em, thông qua bố em để lấy được chứng cứ. Nhưng lần đầu ăn cơm cùng em…”

“Khi nào cơ?”

“Lần hẹn hò thứ hai. Ở quán mì cũ kỹ đó. Em gọi hai bát mì bò, anh bảo ăn không hết đâu, em bảo không sao đâu em ăn được cả hai bát. Thế rồi em ăn hết hai bát thật.”

“Lúc đi ra khỏi quán, em tiện tay nhặt giúp cô mang theo con nhỏ bàn bên chiếc thìa bị rơi dưới đất. Bản thân em còn chẳng nhận ra mình đã làm hành động đó.”

“Chính lúc đó anh đã biết… kế hoạch của anh có thể sẽ nảy sinh biến số.”

“Vì em không chỉ là một cái tên trong bảng kế hoạch. Em là một con người bằng xương bằng thịt.”

Anh quay người lại.

“Tô Nhan. Liệu sau khi chuyện này kết thúc… anh có thể ở lại thành phố này không?”

Tôi nhìn anh.

“Anh muốn ở lại sao?”

“Nơi này đã có thứ anh muốn bảo vệ rồi.”

Tôi không nói gì. Đi tới, đứng trước mặt anh.

“Vết sẹo sau tai trái của anh… là do đâu?”

Anh đưa tay sờ lên vết sẹo.

“Lúc huấn luyện bị thương. Có chuyện…”

“Sau này chụp ảnh đừng che nó đi nữa.”

Anh ngẩn người một lát.

Sau đó mỉm cười.

Không phải là nụ cười của Lục Thời Diễn. Là nụ cười của chính Thẩm Ngật.

Không dịu dàng, không ngọt ngào. Nhưng rất chân thật.

Hai tháng sau.

Ủy ban Kỷ luật tỉnh thông báo: Từ Mạn Vân bị khai trừ khỏi Đảng và cách chức vì vi phạm kỷ luật nghiêm trọng và vi phạm pháp luật, những vấn đề nghi vấn phạm tội đã được chuyển giao cho cơ quan kiểm sát.

Bản thông báo rất dài. Trong đó có một điểm: Lợi dụng chức vụ, trả thù người bị giam giữ, xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người bị quản lý.

Tên của Thẩm Quang Minh không xuất hiện trong thông báo. Nhưng ba ngày sau, trong cáo trạng của cơ quan kiểm sát có ghi rõ.

“Bị cáo Từ Mạn Vân trong thời gian giữ chức vụ Giám thị nhà tù nam của tỉnh XX, vì lý do cá nhân đã thực hiện các biện pháp quản lý mang tính trả thù đối với người bị giam giữ Thẩm Quang Minh, bao gồm nhưng không giới hạn ở: cắt xén tiêu chuẩn khẩu phần ăn bình thường, bố trí lao động quá sức, can thiệp vào quy trình xin giảm án…”

Vào cái đêm nhìn thấy bản cáo trạng đó ở nhà tôi, Thẩm Ngật đã nắn nót viết từng chữ công thức nấu món sườn kho ra một tờ giấy.

“Giữ lại làm gì?”

“Để dành.”

“Cho ai?”

“Cho tương lai.”

Ngày vụ án Từ Mạn Vân được xét xử công khai, người xếp hàng ngoài tòa án rất dài. Bố tôi mặc một chiếc áo khoác cũ đã sờn màu. Thẩm Ngật ngồi ở hàng ghế dự khán đầu tiên.

Phiên tòa kéo dài từ chín giờ sáng đến bốn giờ chiều.

Từ Mạn Vân đứng trên bục bị cáo, tóc bạc trắng cả đầu. Khi nhìn thấy bố tôi, biểu cảm trên mặt bà ta thay đổi hẳn.

“Tô… Tô Kính Sơn?”

Bố tôi ngồi đó, mặt không chút biểu cảm. Không thèm đoái hoài gì đến bà ta.

Khi thẩm phán tuyên án, Thẩm Ngật ngồi bất động tại chỗ.

Phạt tù mười bốn năm. Tịch thu toàn bộ tài sản thu lợi bất chính trị giá hai mươi bảy triệu tệ. Cấm đảm nhiệm chức vụ công suốt đời.

Dưới hàng ghế dự khán có người vỗ tay. Bị cảnh sát tòa án yêu cầu giữ trật tự.

Lúc bước ra khỏi tòa án, ánh nắng rực rỡ chói chang. Bố tôi đi phía trước, Thẩm Ngật đi song song.

“Chú Tô.”

“Sao cậu?”

“Cảm ơn chú.”

“Cảm ơn tôi làm gì. Phải tự cảm ơn chính bản thân cậu. Cậu đã một mình gánh vác mọi chuyện suốt một thời gian dài.”

Thẩm Ngật lắc đầu.

“Không phải một mình cháu.”

Anh liếc nhìn tôi một cái. Rồi lại nhìn bố tôi.

“Là hai người cùng kề vai sát cánh.”

Bố tôi cười.

“Về thôi, về nhà. Tối nay bố nấu món sườn kho.”

“Dùng công thức của bố cháu ạ?”

“Dùng công thức của bố con. Cho nhiều đường một chút.”

Một năm sau.

Tôi và Thẩm Ngật đăng ký kết hôn.

Bố tôi đợi chúng tôi ngoài cửa Cục Dân chính. Ông mặc một bộ quần áo mới, đây là lần đầu tiên trong ký ức của tôi, ông mặc màu đỏ.

“Từ giờ đừng gọi bố là chú Tô nữa.”

“Thế gọi là gì ạ?”

“Gọi là bố.”

Thẩm Ngật đứng dưới nắng mai, mím chặt môi.

“Bố.”

Bố tôi móc từ trong túi ra một phong bao lì xì dúi vào tay anh.

“Cất cho kỹ.”

“Bên trong là gì thế bố?”

“Đồ mà bố con năm xưa đưa cho bố.”

Thẩm Ngật mở lì xì ra. Bên trong là một tờ giấy được gấp lại ngay ngắn, mép giấy đã ngả vàng. Trên đó ghi những dòng chữ xiêu vẹo:

“Lão Tô, cảm ơn ông. Khi nào tôi được ra ngoài sẽ mời ông ăn sườn kho. – Thẩm Quang Minh”

Tay Thẩm Ngật vân vê mẩu giấy đó. Rất lâu. Sau đó anh gấp tờ giấy lại, nhét vào chiếc túi áo sát ngực.

“Đi thôi.” Anh nói. “Về nhà nấu cơm.”

Ba năm sau, vụ án của Thẩm Quang Minh được liệt vào danh sách những vụ án điển hình về khắc phục sai lầm tư pháp của toàn tỉnh.

Viện kiểm sát đã thẩm tra lại và nhận định: Việc Thẩm Quang Minh giết người mang tính tự vệ sau khi chịu đựng bạo hành gia đình nghiêm trọng kéo dài, chiếu theo tiêu chuẩn pháp luật hiện hành, được coi là phòng vệ chính đáng, không cấu thành tội phạm, mức án phạt không được vượt quá năm năm.

Dù người đã không còn nữa. Nhưng tên của ông cuối cùng cũng được điền vào cột “Vô tội”.

Cái đêm nhận được bản quyết định đó, Thẩm Ngật ngồi một mình ngoài ban công rất lâu.

Tôi bưng một cốc nước đến đặt cạnh anh.

“Bố anh có biết không?”

“Ông ấy biết.” Thẩm Ngật ngước nhìn vầng trăng trên cao. “Ông ấy vẫn luôn biết.”

Đêm đó tôi mơ một giấc mơ. Trong mơ, có một người đàn ông mặc bộ quần áo sọc xanh trắng đang bóc tỏi ngoài sân để làm sườn kho.

Ông ấy quay lại cười với tôi.

“Cháu là con gái lão Tô đó hả?”

Khi tôi tỉnh lại, gối đã ướt đẫm nước mắt.

Thẩm Ngật vẫn ngồi ngoài ban công. Ánh trăng kéo bóng anh đổ dài trên mặt đất.

“Vào ngủ đi anh.”

“Cho anh ngồi thêm lát nữa.”

Tôi đứng ở cửa nhìn anh một phút đồng hồ. Sau đó đi tới, ngồi xuống bên cạnh anh.

Không nói gì. Chỉ lẳng lặng kề bên.

Sự kiện sáu tháng sau nằm ngoài dự liệu của tôi.

Từ Mạn Vân vào tù, con gái bà ta là Từ Nguyệt tìm đến tận cửa.

Không phải đến để xin lỗi. Mà là đến để đe dọa.

Chiều hôm đó tôi đang làm thêm giờ ở ủy ban phường, trên điện thoại bỗng hiển thị thông báo một bài viết trên Weibo.

Một tài khoản tên “Tiếng nói công lý 20XX” đã đăng một bài viết dài. Tiêu đề là: “Lão quản giáo về hưu và con trai của cựu nam tù nhân cấu kết hãm hại, cán bộ tỉnh ngậm oan ngồi tù”.

Tôi nhấn vào xem. Bài viết dài ba nghìn chữ. Đoạn nào cũng đảo điên trắng đen.

Nói bố tôi trong nhà tù có “quan hệ mờ ám” với Thẩm Quang Minh.

Nói Thẩm Ngật “sau khi xuất ngũ tinh thần bất ổn, có xu hướng bạo lực chống đối xã hội”.

Nói Từ Mạn Vân “một lòng vì công lý lại bị cấp dưới cũ ôm hận vu oan giá họa”.

Đính kèm ba bức ảnh.

Một tấm là ảnh bố tôi mặc đồng phục làm việc tại trại giam hồi còn trẻ, không biết moi từ đâu ra.

Một tấm là ảnh Thẩm Ngật mặc quân phục, cũng không rõ lấy từ đâu.

Tấm thứ ba là ảnh cưới của tôi và Thẩm Ngật chụp trước cửa Cục Dân chính.

Tên của tôi, cơ quan công tác, địa chỉ nhà ở đều bị phơi bày.

Trong vòng mười phút, lượng chia sẻ vượt quá hai nghìn.

Bình luận được nhiều lượt thích nhất: “Hóa ra bây giờ tố cáo cũng bị lật xe à? Rốt cuộc ai mới là nạn nhân?”

Tôi gọi điện thoại cho Thẩm Ngật.

“Anh xem rồi.” Giọng anh điềm tĩnh lạ thường.

“Sao anh lại bình tĩnh thế?”

“Vì anh biết cô ta sẽ làm vậy.”

“Gì cơ?”

“Từ Nguyệt. Con gái Từ Mạn Vân. Nửa tháng trước cô ta từng liên hệ với anh.”

“Liên hệ với anh? Để nói gì?”

“Cô ta nói nếu anh không ký vào đơn xin rút đơn kiện, cô ta sẽ khiến cả nhà mình sống không bằng chết.”

“Sao anh không kể cho em?”

“Vì anh chờ cô ta lật con bài này.”

“Chờ?”

“Trong bài viết trên Weibo của cô ta có trích dẫn ba đoạn tài liệu nội bộ, gồm hồ sơ quản giáo trại giam, bảng đánh giá thường nhật của Thẩm Quang Minh, và một cái gọi là đánh giá tâm lý. Cả ba tài liệu này đều là tài liệu nội bộ của nhà tù.”

“Thế thì sao?”

“Thế thì, ai đưa cho cô ta?”

Tôi chợt hiểu ra.

“Từ Mạn Vân vẫn còn tai mắt bên trong nhà tù.”

“Không chỉ một người. Ba tài liệu này thuộc ba phòng ban khác nhau. Chứng tỏ mạng lưới quan hệ của Từ Mạn Vân bên trong còn lớn hơn chúng ta tưởng.”

“Anh định làm thế nào?”

“Bài viết trên Weibo này chính là bằng chứng. Phát tán tài liệu mật nội bộ của nhà tù, căn cứ Điều 398 Bộ luật Hình sự, đó là tội tiết lộ bí mật quốc gia.”

“Ý anh là…”

“Cô ta tự dâng nhược điểm tới tận cửa. Đây chính là thứ anh đang chờ.”

“Thẩm Ngật, rốt cuộc anh đã tính trước bao nhiêu bước rồi?”

“Đủ số bước cần thiết.”

Tối hôm đó, Thẩm Ngật thu thập toàn bộ ảnh chụp màn hình bài viết trên Weibo, bảng phân tích truy xuất nguồn gốc tệp tài liệu, cùng tin nhắn đe dọa của Từ Nguyệt từ nửa tháng trước, gộp lại gửi toàn bộ cho Phó tổ trưởng Phạm.

Đồng thời gửi đến Phòng Tiếp công dân của Viện kiểm sát tỉnh.

Đồng thời gửi cho ba tờ báo chính thống.

Trong vòng bốn mươi tám giờ, cục diện bị lật ngược hoàn toàn.

Viện kiểm sát tỉnh ra tuyên bố: Vụ án Từ Mạn Vân có chứng cứ xác thực, quy trình hợp pháp. Bất kỳ hành vi nào cố ý dùng dư luận mạng để can thiệp vào tính công bằng của pháp luật đều sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nền tảng Weibo lập tức khóa tài khoản kia.

Từ Nguyệt bị cơ quan công an áp dụng biện pháp cưỡng chế vì tình nghi tiết lộ bí mật quốc gia và phỉ báng trên mạng Internet.

Hôm đó trên đường từ đồn cảnh sát bước ra, Hà Hiểu Đường đi bên cạnh tôi.

“Chồng cậu ác liệt thật đấy.”

“Cậu nói vậy là sao?”

“Rõ ràng anh ta có thể ngăn bài viết đó phát tán từ trước. Nhưng anh ta lại không làm thế. Anh ta chờ cho nó đăng lên, lan truyền, gây ra ảnh hưởng xấu, rồi mới giăng bẫy bắt trọn mẻ.”

“Gọi là gì cơ?”

“Gọi là nuôi cá chờ lớn rồi cất lưới.” Hà Hiểu Đường châm một điếu thuốc. “Nếu chồng cậu mà gia nhập đội hình sự, tớ đành phải làm tay sai cho anh ấy mất.”

Tôi mỉm cười gượng gạo.

“Anh ấy không vào đội hình sự đâu. Anh ấy nói muốn mở một tiệm mì.”

“Tiệm mì?”

“Ngày xưa bố anh ấy cũng muốn ra tù mở tiệm mì. Nhưng ông chưa thực hiện được. Anh ấy muốn làm thay bố.”

Hà Hiểu Đường búng tàn thuốc.

“Thế cũng được. Chờ mở quán tớ sẽ qua ăn mỗi ngày.”

Xử lý xong chuyện của Từ Nguyệt, mọi thứ cuối cùng cũng bình yên.

Nhưng yên ổn chưa đầy một tháng, lại có chuyện xảy ra.

Không phải là chuyện gì lớn. Là sức khỏe của bố tôi.

Bố tôi làm công tác quản giáo hai mươi ba năm, thường xuyên phải trực ca đêm, thiếu ngủ trầm trọng. Về hưu rồi ông cũng chẳng bao giờ đi khám sức khỏe, cứ bảo “khám ra bệnh lại tự dọa mình”.

Thẩm Ngật không đồng ý. Anh kiên quyết kéo bố tôi đến Bệnh viện Nhân dân tỉnh.

Ngày lấy kết quả, Thẩm Ngật xem bệnh án trước. Anh đứng ở hành lang suốt mười phút. Sau đó bước tới, ngồi xuống cạnh tôi.

“Tình hình sao anh?”

“Tim.” Anh nói khẽ. “Hẹp van hai lá mức độ vừa, cần phải phẫu thuật.”

“Khi nào?”

“Càng sớm càng tốt.”

“Chi phí khoảng bao nhiêu?”